Ондар Александр Сүүр-оолович

Ондар Александр Сүүр-оолович

Ондар Александр Сүүр-оолович 1954 чылды февраль 12-де Сүт-Хөл кожууннуӊ Ишкин-Аксы суурунга башкы улустуӊ өг-бүлезинге төрүттүнген. 1971 чылда Шагаан-Арыгныӊ №2 ортумак школазын дооскан. Ажылчын намдарын ол-ла чылын «Тываныӊ аныяктары» солуннуӊ литературлуг ажылдакчызы кылдыр эгелээн. 1972-1974 чылдарда шериг хүрээлезин Курил ортулуктарынга кызыгааржы заставага эрттирген. 1979 чылда Новосибирскиниё көдээ ажыл-агый институдун дооскаш, беш чыл иштинде Улуг-Хем кожууннуӊ «Улуг-Хая» совхозунга кол зоотехниктээн. 1984 чылдыё сентябрьда Күрүнениӊ айыыл чок чорук органнарынче ону келдирткен, 2009 чылда пенсияже үнген. Халажылгада полковник.

Тыва Республиканыӊ Чазааныӊ даргазыныӊ айыыл чок чорук талазы-биле дузалакчызы болуп беш чыл ажылдаан. Ооӊ соонда «Шын» солунга очулдурукчулап, Тываныӊ көдээ ажыл-агый яамызынга килдис эргелекчизиниӊ оралакчызы болуп ажылдап чораан.

Баштайгы шүлүүн 9 харлыында Улуг-Хемниӊ Ак-Туруг школазыныӊ ийиги классчызы тургаш шенеп бижээн, а 11 харлыында «Тываныӊ аныяктары» солунга бирги шүлүү үнген. Оон эгелээш-ле шүлүктери, чечен чугаалары республиканыӊ солуннарынга удаа-дараа парлаттынып турган. Бичии школачыга чогаал талазы-биле эӊ баштайгы үнелелди болгаш деткимчени билдингир шүлүкчү болгаш чогаалчы Монгуш Өлчей-оол берген. 1973 чылда Курил ортулуктарынга шериг эрттирип тургаш, бир дугаар орус дыл кырында бижээн улуг хемчээлдиг чечен чугаазы «Пограничник на Тихом океане» («Оожум океанда кызыгааржы») деп солунга редакцияныӊ эки үнелелин ап, чырыкче үнген.

Ондар А.С. кара чажындан-на улусчу чогаалче изеттинген оруун бүгү назынында кадагалап артырган. Ол 2012 чылда «Авам, ачам төөгүзү - тыва чонум төөгүзү» деп документалдыг номну үндүрген. 2015 чылда ооӊ «Даӊ хаяазында амыдыралдыӊ агымы» деп улуг хемчээлдиг тоожузу Тываныӊ улустуӊ чогаалчызы Монгуш Борахович Кенин-Лопсан аттыг республика чергелиг литература конкурузунга (проза чогаалга) бирги черни алган. 2016 чылда «Манчүректен дазыл тырткан…» деп төөгү-шинчилелдиг номун үндүрген. 2018 чылда «Бижээчи» деп уран-чечен тоожузу аӊгы ном кылдыр үнген.

Ондар А.С. Тыва Республиканыӊ алдарлыг ажылдакчызы. Ийи дээди эртемниг – зоотехник болгаш юрист. Өг-бүлелиг, үш ажы-төлдүг.

2015 чылдан Тываныӊ чогаалчылар эвилелиниӊ кежигүнү.

 

 

Материалды автор боду Александр Сүүр-оолович белеткээн.